STRONA GŁÓWNAPUBLIKACJEUwięzione w KL Auschwitz-Birkenau. Traumatyczne doświadczenia odzwierciedlone w dokumentach osobistych

Uwięzione w KL Auschwitz-Birkenau. Traumatyczne doświadczenia odzwierciedlone w dokumentach osobistych

Uwięzione w KL Auschwitz-Birkenau. Traumatyczne doświadczenia odzwierciedlone w dokumentach osobistych"Uwięzione w KL Auschwitz-Birkenau. Traumatyczne doświadczenia odzwierciedlone w dokumentach osobistych"

Agnieszka Nikliborc
Rok wydania: 2010
ISBN: 978-83-7688-013-6
Wydawnictwo Nomos

Dogłębne badania nad przeszłością wymagają korzystania z wiedzy, którą posiedli wszyscy ludzie w niej żyjący, a nie tylko z dokumentów stworzonych w tym czasie przez tych, którzy „mieli prawo głosu”. W książce tej głos zostaje oddany specyficznym świadkom, pomijanym jeszcze niedawno w głównym nurcie dyskusji. Przedmiotem badań są opublikowane wspomnienia kobiet zarówno polskich Żydówek jak i działaczek Armii Krajowej – byłych więźniarek obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau (Haliny Birenbaum, Miriam Akavii, Zofii Kossak, Wandy Ossowskiej, Seweryny Szmaglewskiej, Krystyny Żywulskiej).

Część pierwsza zarysowuje teoretyczne i metodologiczne tło badań. W rozdziale zatytułowanym "Wypowiedź świadka historii" padają kluczowe dla tej książki pytania: czy w przypadku Holocaustu możemy w ogóle mówić o prawdziwych świadkach tamtych zdarzeń? Czy uprawomocnione jest zawężanie pola badań tylko do kobiecych dokumentów osobistych? Dyskutowane są również zagadnienia relacji pomiędzy socjologią a historią, oral history, kobiety jako równoprawnego świadka historii, kobiecej historii i historii gender. Następnie przywołane zostają poglądy dotyczące metody biograficznej socjologów takich jak Norman Denzin, Kenneth Plummer czy Fritz Schűtze. Przybliżona zostaje także specyfika kobiecej narracji autobiograficznej. Rozdział pod tytułem "Zapis traumy" skupia się na kwestiach związanych z psychologicznymi mechanizmami pamięci, specyfiką pamięci o traumatycznych wydarzeniach, relacji pomiędzy pamięcią indywidualną a zbiorową oraz „fałszywych” świadkach Holocaustu. Dalej opisana zostaje ewolucja podejść badawczych w ramach metody biograficznej oraz zagadnienia związane z różnorodnością i metodologią użycia dokumentów osobistych dla poszerzenia wiedzy socjologicznej. Ostatni rozdział części pierwszej jest krytycznym przeglądem feministycznych dyrektyw metodologicznych jak i prezentacją wybranej techniki badawczej – jakościowej analizy treści.

Część druga zatytułowana "Być kobietą w KL Auschwitz-Birkenau" jest rezultatem analizy wspomnień byłych więźniarek. Prezentuje możliwie jak najszerszy obraz funkcjonowania kobiet w obozach koncentracyjnych, który odczytać możemy z opublikowanych wspomnień. W kolejnych rozdziałach poruszona zostaje problematyka odrębnych żydowskich i aryjskich trajektorii prowadzących do obozu, zróżnicowania społeczności więźniarek, różnorodności strategii przetrwania w obozie jak i seksualności, cielesności i genderowej tożsamości więźniarek.

W zakończeniu przedyskutowane zostają etyczne dylematy związane z feministycznym badaniami nad Holocaustem.